Yoğunluk kavramı nasıl tanımlanır
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın hissedildiğini anlatan bir kavramdır; nota çeşitliliğiyle karıştırılmamalıdır. Tadıma ateşlemeden girişmek işinizi kolaylaştırır, çünkü çubuğun ham kokusu elinize bir referans noktası sağlar bilhassa tadıma yeni başlayanların gözünden kaçan bir ayrıntıdır. Burada romeo y julieta tubos puro gibi tüple korunan bir kutu ve no. 2 torpedo gibi tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Soğuk çekişte damakta beliren tat ne kadar net ise yoğunluk o ölçüde fazla sayılır hem de bu basit adım sonraki tüm yorumları daha güvenilir bir temele oturtur. Notu hemen kaydetmek iyi olur, çünkü bellek kısa sürede kaybolur. Her çubuğu birkaç kez koklamak yanılmayı önler çünkü gürültülü ortamlarda hafif notalar çabucak kaçırılır. Yoğunluk kendi başına kalite göstergesi değildir; yalnızca gücü anlatır. Kısacası ilk tadımda sabırlı olmak ve ölçütleri önceden netleştirmek en doğru yol olur. Kriter netleşince her puro aynı terazide değerlendirilir böylece yorumlar birbiriyle destekler. Değerlendirme sırasında dikkat dağıtıcı şeyler kenarda kalırsa odaklanma artar.
Yanışın üç evresinde aroma gücü
Bir çubuğun aroması yanış boyunca değişir; bu yüzden yoğunluğu tek bir çekişle ölçmek doğru olmaz ayrıca baştan acele edip sonuç çıkarmak kolay görülen bir hatadır. Başlangıç bölümde tat çoğunlukla yumuşak ve net başlar tabii ki bu düzen her çubukta birebir geçerli olmayabilir. No. 3 tubos tadım notları gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım kısa sürer çünkü gerçek karakter çoğu zaman burada saklıdır. Orta bölümde yoğunluk sıklıkla yükselir ve tonlar koyulaşır ve genellikle başlangıçtaki çekişlerden edinilen izlenim yarım olur. Petit churchills neye benzer benzeri kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha yavaş görülür gerçekten bu sebeple sakin gitmek fayda getirir. Son bölümde ısı arttığından acımsı notalar öne çıkabilir nitekim ısınan tütün asıl tadını ancak ortalarda ortaya koyar. Üç evre için ayrı bir puan yazmak daha adil sonuç sağlar. Bölümlerin sınırı çoğu zaman net olmaz, bu yüzden yaklaşık olarak üçe bölmek işinizi görür. Geçişleri fark etmek adına çekiş aralığını sabit tutmak gerekir. Art arda çekmek ısıyı yükseltir hem de tadı bozar.
Beş basamaklı puan ölçeğiyle yoğunluk notu verme
Aroma gücünü sayıya dökmek kişisel yorumu daha okunur kılar her zaman aynı aydınlatma ve sakin bir köşe tercih edilmelidir. Birden beşe uzanan bir ölçek çoğu tadımcı için işe yarar bu durum tadım notlarını kişiden kişiye daha tutarlı yapar. Bir belli belirsiz notayı, 5 ise damakta baskın duran güçlü aromayı anlatır bu sayede dikkat bölünmez ve yorum doğruluğu artar. Petit julietas benzeri ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla alt basamaklarda yer alır hem de ileride okunduğunda hangi noktayı kastettiğiniz hemen anlaşılır. Petit julietas 25'lik nasıl içilir gibi aynı boydaki bir kutu de tatlı notaları yüzünden benzer bir puan alabilir aksi halde aynı ürün iki ayrı not çıkarabilir. Puanı vermeden önce en az üç çekiş almak şarttır diğer taraftan ondalık puanlar vermek fazladan bir karmaşa yaratır. Ölçeği her seferinde değiştirmemek karşılaştırmayı güvenilir yapar. Skalanın ortası genellikle tercih edilen değerdir, çünkü dengeli aromalar çoğunluğu kapsar. Uç noktalardaki puanlar yalnızca belirgin durumlarda kullanılmalıdır. Bu sayede not defteri anlamlı kalır.
Çubuk kalınlığı aromayı nasıl değiştirir
Çap, yanışın sıcaklığını ve aroma gücünü doğrudan değiştirir bu nedenle yanış hattının düzgün ilerlemesini de gözlemek yararlıdır. İnce bir çubuk daha çabuk ısınır, dolayısıyla keskin notalar çabuk öne çıkar nitekim dar çaplılarda sıcaklık artışı belirgin biçimde çabuktur. Tadımda petit royales gibi ince ve kısa bir çubukta bunu kolayca fark edersiniz yanma temposu ise aromayı doğrudan değiştiren bir etkendir. Geniş çaplı çubuklarda duman daha serin gelir ama aromalar daha geç açılır ve bu çabukluk aromanın okunma süresini kısaltır. Romeo julieta regalias londres gibi bal ve badem tonlu bir kutu bu çizgiyi güzel gösterir kül oluşumu dengesizse yorum kısmına eklenmelidir. Yavaş yanış tadı daha okunur kılar ama gücünü azaltmaz aksine geniş gövdede duman daha geniş bir alana dağılır. Dolayısıyla kalınlığı not defterine yazmak unutulmamalı. Farklı kalınlıklarda iki çubuğu aynı oturumda denerken önce dar çaplıyı sonra geniş çaplıyı içmek iyi olur. Böylece yoğun aroma hafif olanın izlenimini bastırmaz. İkisi arasındaki ara zamanı en az yarım saat olmalıdır.
Retrohale ve damak izlenimi nasıl okunur
Aroma iki kanaldan algılanır: damaktaki his ve burun boşluğunun duyduğu aroma oysa ikisi birbirini besler fakat aynı şey değildir. Gücü doğru ölçmek için ikisini ayrı ayrı yazmak gerekir bu fark ilk bakışta önemsiz gelse de yorumları oldukça etkiler. Nefesi dudaktan verirken burundan hafifçe bırakmak retrohale yöntemidir mesela ılık bir nefes aromayı çok zengin gösterir. Short churchills tadım notları gibi kremsi bir robusto bu denemede koku katmanını net gösterir ayrıca burun tıkalıyken yapılan tadımlar sağlam olmaz. Yirmi dakikalık ince puro benzeri ince bir çubuk ise fındıksı tonu daha hızlı bırakır hızlı bir çekiş ise ince notaları siler. Güç dilde zayıf ama burunda yüksek çıkabilir benzer biçimde ağır bir yemekten hemen sonra duyarlılık körelir. Bu iki notu karşılaştırmak öğretici olur; İki puanı ayırmak kafa karışıklığını giderir. Acemi tadımcılar açısından önce burundan gelen notalara bakmak işi basitleştirir. Zamanla dil tarafı de ayrıntı göstermeye başlar. Farklı aromaları isimlendirmeyi alışkanlık yapmak hafızayı keskinleştirir.
Tadımdan önce damağı sıfırlamanın yolları
Damak yorulduğunda yoğunluk gerçekte olduğundan düşük hissedilir ayrıca öğün aralarında deneme yapıyorsanız bu ayrıntı daha da önem kazanır. Bu yüzden her denemeden sonra oda sıcaklığında bir yudum su almak iyi bir alışkanlıktır bu basit önlem yoğunluğun gerçek yüzünü görmenizi sağlar. Wide churchills neye benzer gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa su daha uygundur çünkü doymuş bir damak en belirgin notayı bile silik hissettirir. Sade kahve kakao notalarını öne çıkarır, tatlı içecek ise notaları bastırır üstelik buzlu sıvılar dili duyarsızlaştırır ve tat algısını düşürür. Puritos serisi aroma profili gibi ince ve beşli bir pakette çiçeksi notası su ile daha net anlaşılır bu yüzden hazırlık aşaması atlanmamalıdır. Eşlikçiyi her tadımda aynı seçmek karşılaştırmayı korur nitekim yoğun şekerli sıvıdan hemen sonra keskin tonlar olduğundan güçlü hissedilir. Doyduktan hemen sonra değerlendirme denemek önerilmez. Su ve kahve haricinde çay da kullanılabilir; önemli olan seçimin şekersiz olmasıdır. Ağız tazelendikten ardından iki üç dakika ara vermek faydalıdır. Hızlıca başlanan tadım çoğunlukla hatalı kalır.
Küçük çubuklarda aroma nasıl okunur
Küçük çubuk formatında yanış hızlı sürdüğünden aroma dalgalanması daha az bir aralıkta yaşanır üstelik başlangıç notu bu ölçülerde hızla kaybolabilir. Bu yüzden başlangıç ile son çekişler arasındaki oynamayı yakalamak daha zordur bu yüzden kısa bir ölçü büyük boy bir ürüne oranla daha sabırlı incelenmelidir. Romeo julieta 20 club benzeri club kalınlığında bir çubuk orta bölümü genişletir ve aroma gücünü izlemeyi kolaylaştırır çünkü her çekişin ağırlığı daha fazladır. Romeo julieta 20 mini gibi mini ölçü ise sedir notasını çabucak gösterip sona erer çünkü değişim uzun süre değil saniyeler içinde gerçekleşir. Mini ölçülerde iki çubuk denemek tek çubuktan daha güvenilir sonuç verir bu sebeple düzenli ve eşit aralıklı çekiş önerilir. Kutu kokusu başlangıçtaki ilk notu oluşturur dolayısıyla yazmayı yanış sürerken değil hemen bitince yapmak daha rahattır. Bunu ayrıca yazmak iyidir. Boy kısaldıkça tat ayrıntısı azalır, ama güç algısı aynı kalabilir. Bu yüzden küçük çubuk değerlendirmelerini puro notlarıyla birebir kıyaslamamak gerekir. Ayrı bir bölüm açmak işe yarar.
Tadım defteri tutmak ve aynı çubuğu tekrar denemek
Bir defalık bir deneme aroma gücü hakkında güvenilir bir fikir vermez yani her deneme önceki denemenin üzerine eklenir. Günün yorgunluğu, ortam ile zaman algıyı değiştirir bu alışkanlık üç dört tadımdan sonra belirgin fayda verir. Bu yüzden basit bir tadım defteri açmak işe yarar yoksa aynı aromalar her seferinde yeniden öğrenilir. Yıl dönümü sürümü puro gibi yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde tadıldığında kakao tonu aynı kalıyor mu görülür üstelik aynı ürüne dönüp bakmak ilerlemeyi ölçmenizi sağlar. San cristobal bastiones puro benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu de aroma notunun ne kadar oynadığını gösterir bu da zaman kaybına neden olur. Saat, puro ismi ve puan deftere girilmelidir gerçekten ilk notlar ileride okunduğunda ilginç sapmalar gösterir. Puanlar birbirinden iki puandan çok fark varsa şartlar gözden geçirilmeli. Haftalar içinde kendi ölçütünüz netleşir. Kayıtta kısa cümleler ayrıntılı paragraflardan daha kullanışlıdır. Mesela orta bölüm belirgin ahşap tonu şeklinde bir not tatmin edici sayılır. Sonradan okunduğunda net kalmalıdır.
Yumuşak içim ile güçlü aroma arasındaki denge
Dolgunluk, içimin ağızdaki ağırlığını anlatır; aroma gücü ise notaların belirginliğidir zira bu iki özellik aynı doğrultuda hareket göstermek mecburiyetinde değildir. İkisi sıklıkla birbirinin yerine anılır, oysa bağımsız ölçülür bu iki kavramı ayrı düşünmek sonuçta daha gerçekçi bir değerlendirme ortaya çıkarır. San cristobal el principe puro gibi küçük boy, yumuşak bir puro ince dokulu olup sedir notasını belirgin taşıyabilir örneğin sert bir duman zayıf bir aromayla birleşebilir. La cabaña nasıl içilir gibi dengeli bir kutu de orta gövdeyle sedir notasını yüksek taşır üstelik ağır bir duman notasız de olabilir. Yani hafif içimli bir çubuk yüksek lezzet sunabilir tersi durum da mümkündür. Bunu ayırt etmek için iki puan yazmak yeterlidir bu sebeple tek kelimeyle yoğun yazmak yerine ayrı ayrı değerlendirmek iyidir. Dolgunluğa bakıp yoğunluğu tahmin etmek yanlış sonuç verir. Birbirine yakın dolgunlukta iki çubuk arasında aroma ayrımı bulmak ince bir iştir. Bu becerinin gelişmesi zaman ile düzenli not tutmayı gerektirir. Sonuçta en güvenilir kriter kişisel damak zevkiniz kalır.
Tadım ortamını aroma gücüne göre hazırlamak
Ortam, yoğunluk algısını en az çubuğun kendisi kadar etkiler yani en sağlam değerlendirme şartları değiştirmemekle başlar. Fazla kuru bir havada tütün hızlı yanar böylece baharatlı tonlar abartılır bu nedenle ortam koşullarını da deftere eklemek akıllıca olur. Çok nemli ortamda de duman tıkanır ve lezzet bastırılır ısı ise yaprağın ısınma hassasiyetini değiştiren ayrı bir değişkendir. La prado aroma profili gibi ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken kutunun koruduğu nemi hesaba katmak yararlıdır yoksa iki ayrı günde çıkan puan farkı çubuktan sanılabilir. Magnífico onlu kutu nasıl içilir gibi orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda denenirse fark daha doğru okunur tadım günü planlarken bunu unutmayın. Temiz hava odadaki yabancı kokuları dağıtır, yoğun koku de koku duyusunu bozar hâlbuki asıl etken sıklıkla ortamdaki nem ya da esinti çıkar. Tadımı hep aynı odada tekrarlamak en tutarlı yoldur. Kapalı bir odada koku yoğunlaşırsa ikinci çubuğun tadı yanlış okunabilir. Pencere aralığı bırakmak çoğu zaman işe yarar. Rüzgar çok güçlüyse yanış düzeni bozulur.
